Je weet pas wie je bent, als je leert kennen wie je was


Bespreking van 'Tot alles in beweging komt' van Ester Naomi Perquin door Juul te Bokkel (leerling vwo 6 Eligant Lyceum)

Wie voortdurend doorgaat, krijgt niet de kans om stil te staan bij wat hem gevormd heeft. In de roman Tot alles in beweging komt kijkt Ela terug op haar bewogen verleden: de dood van haar vader, de afwezigheid van haar moeder, de toxische relatie met haar vriend, haar schrijfcarrière en haar baan als gevangenisbewaarder. Tot alles in beweging komt is de debuutroman de divers bekroonde dichter Ester Naomi Perquin. Ze bracht de literaire roman 18 jaar na haar eerste dichtbundel uit. Voor haar dichtbundels won ze diverse prijzen, waaronder de Anna Blamanprijs, de J.C Bloemprijs en de VSB Poëzieprijs (Ester Naomi Perquin · Uitgeverij van Oorschot, 2026). Jaren na deze gebeurtenissen gaat ze zien hoe deze ervaringen uit haar verleden haar hebben gevormd tot de persoon die ze vandaag de dag en dat roept de volgende vraag op: in hoeverre laat de roman zien dat gebeurtenissen uit je jeugd invloed op de persoon die je later wordt?


De schrijfster laat op verschillende manieren zien hoe Ela haar verleden met zich meedraagt. De afwezigheid van Ela’s ouders in haar jeugd heeft een grote invloed op haar latere leven. Door de fysieke afwezigheid van haar vader en de mentale afwezigheid van haar moeder krijgt ze nooit de kans om het overlijden van haar vader een plek te geven. Hoe dit haar keuze op latere leeftijd beïnvloedt, wordt duidelijk wanneer Ela kiest voor de oudere mysterieuze P. Ze is zoek naar iemand die mentaal en fysiek aanwezig is, ook als de aanwezigheid haar schaadt: “Je moet leren kijken naar zijn intentie, niet naar je eigen verwondingen, want het zijn verwondingen die je in zekere zin jezelf hebt toegebracht.” (Perquin 2025, p. 554).



Ela wordt mentaal en fysiek gemanipuleerd, mishandeld en misbruikt. Wanneer ze uiteindelijk hem verlaat, wordt het duidelijk dat ze hoewel ze hem nooit meer zal zien, ze hem voor altijd bij zich zal dragen:


Voor jou is je vertrek, op een mistige vrijdagochtend, met een paar dozen vol boeken en kleren, iets volstrekt anders dan voor hem. Voor jou eindigt lang niet alles; je neemt zijn taken waar, ook nu je alleen bent. Je bekijkt jezelf zoals hij je heeft bekeken, je oordeelt namens hem, je gedraagt je volgens de regels die hij je leerde en je blijkt er goed in te zijn, veel beter dan je dacht, nu hij er niet meer is om je zenuwachtig te maken. Je lijkt precies te zijn wie hij wilde dat je was. (Perquin 2025, p. 559)


Als Ela naar aanleiding van haar baan gaat schrijven over de verhalen uit de gevangenis, schrijft ze vooral naar het oor van haar lezers. Ze schrijft dus niet in de eerste plaats omdat zij zelf iets te zeggen heeft, maar omdat ze verlangt naar de goedkeuring van anderen, weer iets wat ontbrak in haar eigen jeugd: “Een volstrekt ondoordachte, ongeadresseerde vorm van behaagzucht – een verhaal vormen naar het oor waarin het belandt. Het genot van al die glimmende haast gloeiende gezichten, dáár gaat het om.” (Perquin 2025, p. 350).

 


Daarnaast laat de schrijfster zien dat niet alleen gebeurtenissen uit het verleden dingen beïnvloeden, maar dat ook gebeurtenissen in het heden dingen in beweging kunnen zetten. Dit lezen we terug wanneer Ela met haar dochtertje Mare in de trein zit. Ze ziet een man staren naar het lila, een kleur die zeker niet toevallig is uitgekozen: het symboliseert naastenliefde, onschuld maar ook onrijpheid (Van Oudheusden, 2026), onderbroekje dat zichtbaar is wanneer Mare haar knieën optrekt. De blik roept niet alleen herinneringen op, maar laat Ela beseffen in welke rol van haar eigen leven ze is beland. Ze staat naast het spoor van haar eigen leven die als een overvolle trein aan haar voorbij schiet en waarvan de rails nog een lange tijd zullen nagloeien:


Wat heeft een meisje eraan om op te groeien met bij een moeder die dit soort gebeurtenissen registreert, er misschien zelfs op zit te wachten – het is niet uitgesloten. Had ik hem kunnen missen? Hij was zo gemakkelijk over het hoofd te zien, met zijn KLM-stropdas en zijn gladgeschoren wangen. En er zijn zoveel dingen die ik wél over het hoofd zie, die ik vergeet of waar ik niets van merk. Die tien minuten richting Zwolle had ik naar die man zitten kijken. Ik had nauwelijks iets gezien van wat zich recht tegenover me bevond; mijn dochter die met een geconcentreerde frons, heel toegewijd, een eenhoorn zat in te kleuren. (Perquin 2025, p. 53)


Ze beseft dat al het opgestapelde trauma nu wel onder ogen moet zien, omdat stilstaan geen optie meer is, zeker niet nu ze de verantwoordelijk over het leven van haar eigen dochter draagt.



Ten slotte speelt Ester Naomi met het tijdsverloop van het boek. De herinneringen worden niet in chronologische volgorde verteld: oude herinneringen komen tussen de verhaallijn van het heden, door deze verhaalstructuur wordt het idee dat Ela haar jeugd dagelijks nog zijn sporen achterlaat in haar hedendaagse bestaan versterkt. De herinneringen laten je in het verleden duiken waardoor je psychologische diepgang krijgt en het de karakterontwikkeling ondersteunt. Door de lezer onder te dompelen in de ervaringen uit het verleden van een personage, helpen flashbacks ons hun motivaties, angsten, trauma's en verlangens te begrijpen (Schrijfschool, 2025).


Al met al laat de Tot alles in beweging komt dus zien dat gebeurtenissen uit je jeugd veel invloed hebben op de persoon die je later wordt. Bij Ela is dit te zien in de keuzes die ze maakt en de rol die ze aanneemt en daarbij haar behoefte aan goedkeuring. Door de niet chronologische vertelstructuur wordt duidelijk dat haar verleden nog steeds aanwezig is, maar ook dat een gebeurtenis in het nu alles in beweging kan zetten. De roman laat daarmee zien dat je jeugd beïnvloedt wie je nu bent, maar dat je door je verleden te begrijpen dit ook kan veranderen.




Zoë. (2025, 28 maart). Wat is een flashback? | De Schrijfschool. De Schrijfschool. https://deschrijfschool.be/kennisbank-de-schrijfschool-gent/creatief-schrijven/wat-is-een-flashback/

Perquin, E. N. (2025). Tot alles in beweging komt. Van Oorschot

Ester Naomi Perquin · Uitgeverij Van Oorschot. (2026b, augustus 24). Uitgeverij van Oorschot. https://www.vanoorschot.nl/writers/ester-perquin/

Van Oudheusden, J. (2026, 19 juni). De betekenis en effecten van kleuren: een overzicht — Style is More Than Fashion | Utrecht. Style Is More Than Fashion. https://www.styleismorethanfashion.com/blog/de-betekenis-en-effecten-van-kleuren-een-overzicht