Wat gebeurt er als je het verloren paradijs van de kindertijd probeert te betreden? Dat is onmogelijk natuurlijk, maar stel dat het wel zou kunnen, wat zou er dan bijvoorbeeld gebeuren met de kinderlijke fantasie die inmiddels waarschijnlijk is vervangen door

een flinke portie realiteitszin? Het is of Laura Mancinelli in haar Het huis van de tijd, uit het Italiaans door Linda Pennings, dit onmogelijke proces beschrijft. En dan is het niet zo vreemd dat je belandt in een sprookjesachtige wereld vol wonderen.

De schilder Orlando keert voor een formaliteit na lange tijd terug naar het plattelandsdorpje in Noord-Italië, waar hij is opgegroeid. Het oude roze huis van zijn schooljuf staat te koop en in een opwelling besluit hij het te kopen. Het huis was voor hem vroeger een veilige plek, waar de juf hem, omringd door boeken, hielp met zijn schoolwerk: ‘Hij hield van dat huis en die stilte. En hij hield ervan om, lopend langs de muur over het smalle geplaveide paadje, zijn hand in de parietaria te steken en daaronder de stevige vorm van grote onregelmatige stenen te voelen waarop het huis was gebouwd.’

Parietaria is glaskruid dat over oude huizen heen groeit en in dit verhaal kun je daar je verbeelding heerlijk op loslaten: het is als een beschermende cocon, maar ook kwetsbaar. Bovendien schermt het iets af wat daaronder ligt, waardoor je alleen maar kunt raden, door je handen eronder te steken en te voelen. Dat Orlando er onregelmatige stenen voelt waarop het huis is gebouwd, is betekenisvol als je het huis ziet als beeld voor de verloren kindertijd: je kunt ernaar raden, zij is afgeschermd, maar kan ieder moment uit elkaar vallen.

De bescherming van het huis en de juf heeft niet lang geduurd, want algauw deed de juf haar best om hem op het internaat in de stad te krijgen, omdat er in het dorp geen middelbare school was en het goed voor Orlando zou zijn om door te leren. Daar zit ook de pijn: het internaat was niet zo liefdevol. Daar kreeg hij niet, net als van de juf, iedere dag om vier uur de kom melk waar hij zo naar uitkeek. Eén keer daarna zag hij de juf nog terug. Hij durfde haar niet te vertellen hoe erg hij het vond op het internaat, maar ook het glaskruid had niets meer te betekenen, omdat hij de volgende dag weer terug moest naar het internaat. Alles had zijn glans verloren.

Terwijl je in de kindertijd de magie en het sprookjesachtige zou verwachten, blijkt juist dat pas op het moment dat Orlando als volwassene het huis heeft gekocht, er allerlei mysterieuze voorvallen plaatsvinden. De deur naar de geliefde moestuin is verdwenen, net als de laurierstruik ernaast. Bij nader inzien blijkt dat eenvoudig te verklaren, want in de muur is nog de plek zichtbaar waar de deur heeft gezeten. Op de plek waar de struik is omgehakt, is nog een kleine uitloper te zien. Vreemder wordt het wanneer er een rozemarijn blijkt geplant op een plek waar Orlando er één had willen planten, alsof iemand hem net voor is geweest. Vervolgens wordt zijn broer die hem wil komen helpen met het opknappen van het huis, van de wenteltrap geduwd, zonder dat hij iemand ziet. Dan breken tijdens een maaltijd de kristallen glazen tegelijk.

Wil het huis iets duidelijk maken aan Orlando? Bestaat er een diepe verbondenheid tussen mensen, die zelfs door de dood niet wordt verbroken? Het huis van de tijd is een heerlijk sprookjesachtig, symbolisch verhaal waarin je helemaal kunt verdwijnen en dat in alle raadselachtigheid talloze betekenissen oproept waar je nog lang over kunt nadenken. Dit is het eerste boek dat vertaald is van Mancinelli. Hopelijk volgen er nog meer.

Dietske Geerlings

Laura Mancinelli – Het huis van de tijd. Vertaald door Linda Pennings. Zirimiripress, Amsterdam. 144 blz. €22,00.